(0341)255473 info@rch.ge
რეგისტრაცია

სარძევე ჯირკვლის კიბო

administrator 4-09-2016, 14:52 1 882 საჭირო ინფორმაცია

 სარძევე ჯირკვლის კიბო, რომელიც ყველაზე გავრცელებული ავთვისებიანი პათოლოგიაა, ქალთა სიკვდილიანობის მთავარ მიზეზად მიიჩნევა, თუმცა მამოლოგიის განვითარებამ საგრძნობლად გაზარდა კიბოთი დაავადებულთა სიცოცხლის ხანგრძლივობა და განკურნების შესაძლებლობა. ამ საკითხის შესახებ გვესაუბრება მედიცინის აკადემიური დოქტორი, "new hospitals+"-ის წამყვანი ქირურგი-ონკოლოგი დავით ჯინჭველაძე. - ბატონო დავით, როგორია ამჟამად სარძევე ჯირკვლის ონკოლოგიურ დაავადებათა სტატისტიკა და რა ვითარებაა ამ მხრივ საქართველოში? - სარძევე ჯირკვლის ავთვისებიანი სიმსივნეების მატების ტენდენცია მთელ მსოფლიოში შეინიშნება. სამწუხაროდ, საქართველოში ეს მაჩვენებელი ყოველწლიურად 4500 ახალ შემთხვევას აღემატება. - როგორია ქალებსა და მამაკაცებში ძუძუს კიბოს გადანაწილება, ვის უფრო ხშირად ემართება ეს დაავადება?- რა თქმა უნდა, ქალბატონებს, რადგან ეს პროცესი უმეტესად საკვერცხეების ჰორმონულ სტატუსზეა დამოკიდებული. ქალებში სარძევე ჯირკვლის კიბო ავთვისებიანი სიმსივნის ყველაზე გავრცელებულ ფორმას წარმოადგენს. მის წილად მოდის ავთვისებიან სიმსივნეთა 19%. კარცინომის განვითარების ალბათობა ასაკის პირდაპირპროპორციულად იზრდება - დაავადებულთა მხოლოდ 4%-ია 30 წელზე ახალგაზრდა. სიკვდილიანობა ყველაზე ხშირია 40-50 წლის ასაკში. სარძევე ჯირკვლის კიბოს განვითარების ალბათობა მეტი აქვთ 50 წელს გადაცილებულ ქალებს მენოპაუზის სტადიაში, ქალებს, რომლებსაც არასოდეს უმშობიარიათ ან პირველი შვილი გააჩინეს 30 წლის შემდეგ, ასევე - ქალებს, რომლებსაც აქვთ კიბოს ოჯახური ანამნეზი ან ფიბროზულ-კისტოზური მასტოპათია. მამაკაცებში სარძევე ჯირკვლების კარცინომა ძალიან იშვიათად გვხვდება. - რა იწვევს ძუძუს კიბოს ან რა უწყობს ხელს მის განვითარებას?- რისკის ფაქტორი უამრავია: ადრეული მენსტრუაცია, გვიანი მშობიარობა... კიბოს განვითარებაში დიდ როლს ასრულებს სარძევე ჯირკვლის ქსოვილებში მიმდინარე პათოლოგიური პროცესები, რომლებსაც თან სდევს ფიბროზულ-კისტოზური მასტოპათიის კერების გაჩენა. ასეთი ცვლილებები შეიძლება გამოიწვიოს ენდოკრინულმა დარღვევებმა, რომლებსაც არცთუ იშვიათად განაპირობებს საკვერცხეების დაავადება, ხშირი აბორტი, ძუძუთი ბავშვის არასწორი კვება, ჩიყვი და სხვა. ძუძუს კიბოს განვითარების თვალსაზრისით განსაზღვრული მნიშვნელობა ენიჭება ანატომიურ-ემბრიოლოგიურ გადახრებს - ჯირკვლოვანი ქსოვილის დამატებითი წილებისა და კეთილთვისებიანი სიმსივნური წარმონაქმნის (სარძევე ჯირკვლის ფიბროადენომის) არსებობას. - ხომ არ შეინიშნება გაახალგაზრდავების ტენდენცია?- სამწუხაროდ, ასეთი ტენდენცია არის. თუ წინათ დაავადება შედარებით ასაკოვან ქალებს ემართებოდათ, ამჟამად 20-30 წლის ასაკშიც კი გვხვდება. ბოლო დროს სარძევე ჯირკვლის ავთვისებიანი სიმსივნე საქართველოშიც გახშირდა. ჩემი ყველაზე პატარა პაციენტი 26 წლის იყო, ამჟამად იგი 28 წლისაა. - ასრულებს თუ არა გენეტიკური ფაქტორი რაიმე როლს? - უდავოდ ასრულებს. ონკოლოგიაში ასეთი ტერმინიც კი არსებობს – სარძევე ჯირკვლის ოჯახური კიბო. ეს ძალიან საშიშია და მეთვალყურეობას საჭიროებს. - შესაძლებელია თუ არა, ტრავმის შემდეგ სარძევე ჯირკვლის კიბო განვითარდეს?- სავსებით შესაძლებელია, თანაც უფრო მეტად - ისეთი უმნიშვნელო, შემთხვევითი ტრავმის შემდეგ, რომელსაც ქალბატონები ხშირად ყურადღებას არც კი აქცევენ. ასეთი ტრავმიდან 2-3 წლის შემდეგ ასიდან 85 შემთხვევაში კიბო ვითარდება. - რას უჩივის ამ დროს ქალი?- თავდაპირველად - არაფერს, მაგრამ პროცესის წინსვლასთან ერთად თავს იჩენს ტკივილი, ჯირკვალი მაგრდება, შესივდება, წითლდება. კიბოს ტიპური სიმპტომებია: კანის ფიქსაცია; დანაოჭება და ჩაღრმავება სიმსივნური წარმონაქმნის ზემოთ; ძუძუსთავის დეფორმაცია და ჩაბრუნება. ძუძუს კიბოს, უწინარეს ყოვლისა, ახასიათებს სარძევე ჯირკვალში ისეთი სიმსივნური კვანძების წარმოქმნა, რომლებსაც მკვეთრი საზღვრები არ გააჩნია. ამასთან ერთად, ხშირია ჯირკვლის მდებარეობის შეცვლა - იგი დვრილთან ერთად ზემოთ არის აზიდული ან შესივებულია და დაბლაა დაშვებული. შედარებით გვიანდელ სტადიაში ვითარდება ლიმფოსტაზი - კანი ლიმონის ქერქს ემსგავსება და წყლულდება. ღრმად მდებარე სიმსივნე სწრაფად ჩაიზრდება მიმდებარე ფასციასა და კუნთებში. სარძევე ჯირკვლის კიბოს მიმდინარეობა მრავალ ფაქტორზეა დამოკიდებული, პირველ რიგში - ქალის ჰორმონულ სტატუსსა და ასაკზე. ახალგაზრდა ქალებში იგი სწრაფად მიმდინარეობს და ძალიან სწრაფად იძლევა შორეულ მეტასტაზებს, მოხუცებს კი სარძევე ჯირკვლის კიბო შესაძლოა 8-10 წელიც კი მეტასტაზირების გარეშე ჰქონდეთ, რაც ორგანიზმის დაბერებით აიხსნება. განასხვავებენ სარძევე ჯირკვლის კიბოს  რამდენიმე ფორმას: მასტიტის მსგავსს, წითელი ქარის მსგავსს, ჯავშნისებურს და პეჯეტის კიბოს. - რისი ბრალია დაგვიანებული მომართვა, დაუდევრობის?- ამ კითხვაზე ერთი სიტყვით გიპასუხებთ: შიშის. ქალებს სარძევე ჯირკვლის მოკვეთის შიში აიძულებს, დაგვიანებით მიმართონ ექიმს, არადა უნდა ვიცოდეთ, რომ რაც უფრო ადრეულ სტადიაში აღმოვაჩენთ კიბოს, მით უფრო იოლად გავუმკლავდებით მას და მით უფრო მეტია სარძევე ჯირკვლის შენარჩუნების შანსი. მეორე მიზეზი ის არის, რომ ადრეულ სტადიაში კიბომ ტკივილი არ იცის. მესამე მიზეზია ყოველწლიური აუცილებელი სამედიცინო გასინჯვის უგულებელყოფა. - სად ჩნდება მეტასტაზები?- სიმსივნური უჯრედები ლიმფურ კვანძებში ლიმფის ნაკადის მეშვეობით ვრცელდება და მეტასტაზებს იწვევს. ყველაზე ადრე ზიანდება იღლიისა და ლავიწქვეშა ლიმფური კვანძები. შემდეგ ხდება ლავიწზედა, კისრის, მედიასტინური ლიმფური და საპირისპირო იღლიისქვეშა კვანძების მეტასტაზირება. ზოგჯერ ჯირკვალში სიმსივნის აღმოჩენაზე ადრე იღლიის ლიმფურ კვანძებში მეტასტაზებს აღმოაჩენენ. მეტასტაზები ვრცელდება ღვიძლში, ფილტვებში, ძვლებსა და თავის ტვინში. მათ შესაძლოა დააზიანონ ხერხემალი, მენჯის, ნეკნების, თავის ქალას, თეძოსა და ბეჭის ძვლები. დაზიანება თავდაპირველად გამოვლინდება ყრუ ტკივილით, რომელიც მოგვიანებით აუტანელ, მუდმივ ტკივილში გადაიზრდება. - როგორ სვამენ დიაგნოზს?- სარძევე ჯირკვლის კიბოს დიაგნოსტიკის პირველი საფეხურია პაციენტის დათვალიერება, სარძევე ჯირკვლების ხელით გასინჯვა და ჩივილების გაანალიზება. აუცილებლად უნდა გაისინჯოს ორივე სარძევე ჯირკვალი. იმის გამო, რომ ამ დაავადების დროს საკმაოდ ხშირია კიბოს ღვიძლში მეტასტაზირება, ისინჯება ღვიძლიც (ღვიძლის ულტრასონოგრაფიული გამოკვლევა). გამოკვლევის აუცილებელი კომპონენტია ფილტვების რენტგენოლოგიური გამოკვლევა. როდესაც კარცინომის სიმპტომები მკვეთრია, დიაგნოზის დასმა ძნელი არ არის, მაგრამ საწყის სტადიებში, როცა სიმსივნური წარმონაქმნი პატარაა, ღრმად მდებარეობს ან მეტასტაზები ჯერ კიდევ არ განვითარებულა, დამატებითი გამოკვლევა გარდაუვალია. ამ მიზნით ტარდება სარძევე ჯირკვლების რენტგენოგრაფია (უკონტრასტო მამოგრაფია), ექოსკოპია, სიმსივნური წარმონაქმნის პუნქცია და ციტოლოგიური კვლევა. აუცილებელია ბიოფსიის შედეგად აღებულ მასალაში ესტროგენებისა და პროგესტერონის რეცეპტორების განსაზღვრა. რეცეპტორპოზიტიური სიმსივნე ხშირად ჰორმონულ თერაპიას ექვემდებარება და უკეთესი პროგნოზი აქვს. ულტრაბგერით გამოკვლევას სოლიდური (ანუ მკვრივი) ან კისტოზური ხასიათის წარმონაქმნების დიაგნოსტიკისთვის იყენებენ. დაავადების გავრცელების ხარისხის დასადგენად, თუ პაცინეტი უჩივის "ძვლების ტკივილს", ტარდება ჩონჩხის სცინტიგრაფია (საჭიროების შემთხვევაში - ჩონჩხის რენტგენოგრაფია), ღვიძლის ექოსკოპიური გამოკვლევა, ფილტვების რენტგენოგრაფია და სხვა. - როგორ მკურნალობენ?- ონკოლოგიაში არსებობს შემდეგი მიმართულებები: ქიმიოთერაპია, ქირურგიული მკურნალობა, სხივური თერაპია. რასაკვირველია, არც ჰორმონული თერაპია უნდა დავივიწყოთ. უკეთესი შედეგისთვის, რასაკვირველია, ყველა კომპონენტის გამოყენებაა აუცილებელი. რაც უფრო ადრეულ სტადიაზე დავიწყებთ მკურნალობას, მით უფრო უკეთეს შედეგს მივიღებთ, მაგრამ მკურნალობა ხანგრძლივია - 3-4 თვიდან 1 წლამდე, შესაძლოა 5 წლამდეც. საწყის სტადიაში, როდესაც სიმსივნური წარმონაქმნი მცირე ზომისაა და რეგიონულ ლიმფურ კვანძებში მეტასტაზები არ აღინიშნება, ტარდება ქირურგიული მკურნალობა, კერძოდ, რადიკალური ძუძუშემანარჩუნებელი მასტექტომია. როდესაც სიმსივნური წარმონაქმნის ზომა 5 სმ-ზე მეტია, კანის სიმპტომები მკვეთრად არის გამოხატული, აღინიშნება სარძევე ჯირკვლის ირგვლივ მდებარე ქსოვილების ინფილტრაცია, ხოლო იღლიის ლიმფურ კვანძებში მეტასტაზები შეიმჩნევა, ინიშნება კომბინირებული მკურნალობა. თავდაპირველად ტარდება ქიმიო- და სხივური თერაპია სარძევე ჯირკვლის არეზე და რეგიონული მეტასტაზების მიდამოში, შემდეგ კი ქირურგიული ჩარევა ხორციელდება. მაგრამ ყველა პაციენტს მკურნალობა ენიშნება ინდივიდუალურად. საოპერაციოდ სპეციალური მომზადება და ოპერაციის შემდგომი მოვლა საჭირო არ არის, აუცილებელია მხოლოდ ჭრილობის დამუშავება და ხელის ვარჯიშების ჩატარება ნაოპერაციებ მხარეს. თუ ქალს ძუძუს გავრცობილი კიბო აქვს, ინიშნება სხივური თერაპიის, ოპერაციის, ჰორმონული და ქიმიოთერაპიის კომბინაცია. სარძევე ჯირკვლის ჰორმონდადებითი კარცინომის დროს იკვეთება ორივე საკვერცხე (ან დასხივებით ითიშება მათი ფუნქცია, ანდა იმავე შედეგს იღებენ ქიმიო- ანუ მედიკამენტური კასტრაციით). ჰორმონული თერაპიის შეწყვეტა არ შეიძლება. მისი კურსი რამდენიმე წელიწადს გრძელდება. ჰორმონული პრეპარატების ხანგრძლივი გამოყენების ან გვერდითი მოვლენების განვითარების შემთხვევაში ნებადართულია დოზის შემცირება ან წამლის მიღებიდან მიღებამდე ინტერვალის გაზრდა. ქიმიო- და ჰორმონულ თერაპიას ფართოდ იყენებენ შორეული მეტასტაზების არსებობისას. ამ დროს ძირითად მკურნალობას ემატება მათი დასხივებაც, რაც დროებითი რემისიის მიღწევისა და ავადმყოფის სიცოცხლის გახანგრძლივების საშუალებას იძლევა. თუ სარძევე ჯირკვლის კიბო შორს არის წასული, განვითარებულია მრავალი მეტასტაზი, სიმსივნე დაწყლულებულია, - ტარდება პალიატიური ოპერაცია, რაც ჯირკვლის ამპუტაციას ითვალისწინებს. ასეთი ოპერაცია გამიზნულია არა სიცოცხლის გასახანგრძლივებლად, არამედ ავადმყოფის მდგომარეობის შესამსუბუქებლად. გულმკერდზე არსებული ნაწიბურის არხში სარძევე ჯირკვლის კიბოს რეციდივი იშვიათია. ამ შემთხვევაში ტარდება როგორც ადგილობრივი სხივური თერაპია, ისე ზოგადი ჰორმონო-ქიმიოთერაპია. რეციდივის დროულად აღმოსაჩენად საჭიროა ავადმყოფის დინამიკაში დაკვირვება. ამისათვის 3-4 თვეში ერთხელ უნდა ჩატარდეს სამედიცინო შემოწმება, ყოველწლიურად - მამოგრაფია, ძვლების სკანირება, გულმკერდის ყაფაზის რენტგენოგრაფია და ღვიძლის გამოკვლევა. თავად ავადმყოფმა უნდა აწარმოოს ყოველთვიური თვითგასინჯვა. - როგორ უნდა მოიქცეს ქალი, რომ თავიდან აიცილოს ან მინიმუმამდე მაინც შეამციროს სარძევე ჯირკვლის ავთვისებიანი სიმსივნის განვითარების ალბათობა?- 20-25 წელს გადაცილებულმა ყოველმა ქალმა პროფილაქტიკური გამოკვლევისთვის ყოველწლიურად უნდა მიმართოს მამოლოგს. 35-40 წლამდე გამოკვლევის ერთ-ერთი ძირითადი მეთოდია მამოლოგის მიერ პალპაციური (ხელით) გასინჯვა. ამის საფუძველზე ექიმი განსაზღვრავს, აუცილებელია თუ არა შემდგომი გამოკვლევა და საჭიროების შემთხვევაში ულტრასონოგრაფიულ (ექოსკოპიურ) კვლევას დანიშნავს. 40 წლის შემდეგ ამ მეთოდებს ემატება მამოგრაფია - ძუძუს რენტგენოლოგიური კვლევა. - როდის არის ყველაზე მიზანშეწონილი ექიმთან ვიზიტი და რამდენ ხანში ერთხელაა ის საჭირო?- მამოლოგთან ვიზიტისთვის საუკეთესოა მენსტრუალური ციკლის შუა პერიოდი, რომელიც მენსტრუაციის დასრულებიდან 1 კვირის შემდეგ იწყება და მომდევნო ციკლის დაწყებამდე 5-6 დღით ადრე სრულდება. ამ დროს სარძევე ჯირკვალი ყველაზე მეტად არის დასვენებული და პათოლოგიური პროცესი უფრო იოლი აღმოსაჩენია. ინსტრუმენტული გამოკვლევებიც მხოლოდ ამ პერიოდში ტარდება. ექიმთან ვიზიტის სიხშირე რამდენიმე ფაქტორზეა დამოკიდებული: მნიშვნელობა აქვს გენეტიკურ განწყობას. თუ სისხლით ნათესავებს ეს დაავადება ჰქონდათ, ალბათობა გაცილებით მეტია. ამ შემთხვევაში ქალმა 6 თვეში ერთხელ უნდა მიმართოს ექიმს. თუ ოჯახური ანამნეზი ამ დაავადებით არ არის დატვირთული, სარძევე ჯირკვლების გამოკვლევა 40 წლამდე წელიწადში ერთხელაც საკმარისია. დაავადების ადრეულ სტადიაში აღმოსაჩენად ძალიან მნიშვნელოვანია ძუძუს თვითგასინჯვა. ძუძუს თვითგასინჯვა ტარდება ყოველთვიურად, სქესობრივი მომწიფების პერიოდიდან სიბერემდე. სარძევე ჯირკვლის შესამოწმებლად საუკეთესო დროა მენსტრუაციის შემდეგ მერვე-მეათე დღე. ამ დროს მკერდი არც მეტისმეტად მაგარია და არც მეტისმეტად რბილი. მენოპაუზის შემდეგ ძუძუს თვითგასინჯვა სასურველია ჩატარდეს ყოველი თვის პირველ რიცხვში. სარძევე ჯირკვლების გასინჯვა ხდება აბაზანაში, ოდნავ გასაპნული ხელით, რათა თითებმა კანზე ისრიალოს. მაღლა ასწიეთ მარცხენა მკლავი და მარჯვენა ხელით შეიმოწმეთ მარცხენა ძუძუ, შემდეგ - პირიქით. ძუძუ უნდა გაისინჯოს გაშლილი შუა სამი თითის ბალიშებით. ზედაპირული გასინჯვაროცა ძუძუს თითის ბალიშების მსუბუქი ზეწოლით ვსინჯავთ, ვლინდება ნებისმიერი მცირე ზომის კანქვეშა მოძრავი სიმსივნური წარმონაქმნი. ღრმა გასინჯვა ღრმა ზეწოლით გასინჯვისას ვლინდება შედარებით ღრმად მდებარე ქსოვილები და ნეკნების მიმდებარე არე. ლიმფური კვანძები გაივლის იღლიების ქვეშ და ლავიწის არეში. ვინაიდან ძუძუს კიბო შესაძლოა ლიმფური კვანძების გადიდებით გამოვლინდეს, ზედმიწევნით გამოიკვლიეთ იღლიისქვეშა და ლავიწის ძვლის გარშემო არსებული არე. არსებობს ძუძუს ხელით გამოკვლევის ორი ძირითადი მეთოდი: სპირალური და ბადისა. სპირალური მეთოდიგასინჯვა დაიწყეთ მკერდის ზედა არიდან და ხელის მოძრაობით შემოხაზეთ დიდი სპირალი ძუძუსთავამდე. პროცედურა გაიმეორეთ ორ-ორჯერ ჯერ მსუბუქი, შემდეგ - ღრმა ზეწოლით. ბადის მეთოდიმკერდი წარმოსახვით დაყავით კვადრატებად და გამოიკვლიეთ ყოველი კვადრატი ცალ-ცალკე თითების წრიული მოძრაობით. თითოეული კვადრატი გაისინჯეთ ჯერ მსუბუქი, შემდეგ კი ღრმა ზეწოლით. ცნობისათვის: ძუძუს კიბოს 50% ძუძუს ზედა გარეთა კვადრატში ვითარდება, 15% - ზედა შიგნითა კვადრატში, 6% - ქვედა შიგნითა კვადრატში, 11% - ქვედა გარეთაში, ხოლო 18% - ძუძუსთავზე. თუ დაშვებული ან მძიმე ძუძუ გაქვთ, გასინჯვისას შესაბამისი ხელით ქვემოდან დაიჭირეთ, საპირისპიროთი კი გაისინჯეთ. შხაპის შემდეგ დადექით სარკესთან და კარგად დააკვირდით მკერდს ხილული ცვლილებების აღმოსაჩენად (ზომა, ფორმა, ფერი, ძუძუსთავის ჩაბრუნება). შემდეგ ხელები მაღლა ასწიეთ და მკერდი ახლა ამ მდგომარეობაში დაითვალიერეთ. ხელები ნიკაპქვეშ ერთმანეთს გადააჭდეთ, მოადუნეთ მკერდის კუნთი, ასწიეთ მხრები და წინ გადაიხარეთ, რათა დარწმუნდეთ, რომ ორივე ძუძუ თანაბრად არის დაკიდებული. ბოლოს ნაზად მოუჭირეთ ხელი ძუძუსთავებს - დააკვირდით, ხომ არ გაქვთ უჩვეულო, განსაკუთრებით - მოვარდისფრო ამ მოწითალო გამონადენი. სარძევე ჯირკვლების თვითგასინჯვის უკანასკნელი საფეხურია მწოლიარე მდგომარეობაში გასინჯვა. ბეჭების ქვეშ ოთხად გაკეცილი პირსახოცი ამოიდეთ, მკერდზე ცოტაოდენი ლოსიონი წაისვით და დაიწყეთ მკერდის გასინჯვა სპირალურად ან უჯრედულად. არ დაგავიწყდეთ იღლიებისა და ლავიწის არეების შემოწმება. სარძევე ჯირკვლის კიბოს ტიპური სიმპტომებია სიმაგრე მკერდზე; ცალი ძუძუს უჩვეულო გადიდება; ცალი ძუძუს უჩვეულო ჩამოშვება; კანის დანაოჭება მკერდზე; ძუძუსთავის ჩაბრუნება; მკლავის უჩვეულო შესივება; ძუძუსთავის ნებისმიერი ცვლილება; ლიმფური კვანძების გადიდება; ნებისმიერი უჩვეულო გამონადენი დვრილებიდან.

პოლიპები - უცხონი ჩვენს სხეულში

administrator 4-09-2016, 14:41 3 062 რუსთავის ცენტრალური საავადმყოფო / საჭირო ინფორმაცია

 გარეგნულად ყვავილოვანი კომბოსტოს თავებს ან ყურძნის მტევნებს ჰგვანან, სოკოებივით იზრდებიან და განსაკუთრებული მოვლა არ სჭირდებათ. უცხოპლანეტელებივით ჯერ ერთ ადგილზე ინერგებიან, იზრდებიან ლორწოვან გარსში, მერე კი ხელსაყრელ მომენტს ელიან, რათა ახალ-ახალი ტერიტორიები დაიპყრონ. ხან ერთეულ წარმონაქმნებად იზრდებიან, ხან კი კოლონიებად. მათი საყვარელი ადგილებია: ყელი, ყური, ცხვირი, საჭმლის მომნელებელი ტრაქტი, სასქესო ორგანოები. ყველაზე დიდი საშიშროება მათ უნარს - ავთვისებიან, სიმსივნურ ქსოვილად გადაგვარებას - უკავშირდება. ამიტომაც გვირჩევენ მათ დროულ მკურნალობასა და განადგურებას. ყელიყელში პოლიპები ძალზე იშვიათად ჩნდებიან, ჩვეულებრივ, ქრონიკული ფარინგიტის, ლარინგიტისა და ტონზილიტის ფონზე. ლოკალიზდებიან სახმო იოგებზე ან სახმო ნაპრალის ზევით. მოზრდილები ხმის ჩახლეჩას, გაუხეშებას და სუნთქვის გაძნელებას იწვევენ, რადგან კეტავენ სახმო ნაპრალს. მათ ძირითად სამიზნეს ლექტორები, მომღერლები და სხვა ის ადამიანები წარმოადგენენ, რომელთა პროფესიაც ხმის გადაძაბვას უკავშირდება. პოლიპებს ადგილობრივი ანესთეზიის თანხლებით ლაზერით აცილებენ. ოპერაციის შემდგომ აუცილებელია ქრონიკული ინფექციის კერის აღმოფხვრაც. ყურიყურში პოლიპები ქრონიკული ოტიტისა და მისი გამწვავების ფონზე ჩნდება. იზრდება დაფის აპკის ლორწოვანზე და ვლინდება სმენის მკვეთრი დაქვეითებით, ყურში ხმაურით. მკურნალობა პოლიპის ადგილობრივი ანესთეზიის ქვეშ მოცილებას ითვალისწინებს. ცხვირილორ-სისტემის ორგანოებიდან პოლიპები ყველაზე ხშირად ცხვირში ლოკალიზდებიან. მათი საყვარელი ადგილი ცხავის ძვლის ლაბირინთია - წვრილი წიაღები, საიდანაც ისინი ისე იზრდებიან, რომ ჰაიმორის და შუბლის წიაღებამდეც კი აღწევენ. ნებისმიერი ფორმისა და ზომისანი, განლაგებულნი არიან როგორც ერთეულებად, ისე კოლონიების სახით, რომლებიც ძალიან ჰგავს ყურძნის მტევანს. ყველაზე ხშირად პოლიპების სამიზნენი ხდებიან ალერგიული პირები, როგორც სეზონურად, ისე ქრონიკულად მოავადენი. მათი ლორწოვანი გარსი ხომ მუდმივად გაღიზიანებულია, არასწორად ფუნქციონირებს და შესანიშნავ ნიადაგს ქმნის უცხოთა გასამრავლებლად. მეორე პოტენციური სამიზნენი დაქვეითებული იმუნიტეტის მქონენი არიან, რომლებმაც გადაიტანეს ვირუსული ინფექცია ან გრიპი, ანდა აქვთ ქრონიკული ბრონქიტი და რინიტი. ორგანიზმის თავდაცვითი ძალების დასუსტებისას ინფექცია, მიკროორგანიზმის ცხოველქმედების პროდუქტები კიდევ უფრო აღიზიანებს ლორწოვან გარსს და შედეგად ახალწარმონაქმნები ვითარდებიან. მესამე - პოტენციური სამიზნენი გახლავთ ცხვირის გამრუდებული ძგიდის მქონე ადამიანები, მათ დარღვეული აქვთ ცხვირის დანამატი წიაღების დრენაჟული ფუნქცია. ამ დროს, ჩვეული ფლორა ცხვირიდან წიაღებში ხვდება, აღიზიანებს ლორწოვანს და იწვევს ქრონიკულ სინუსიტს. მეოთხე პოტენციური სამიზნენი არიან პრობლემური კბილების მქონე ადამიანები. კბილები უშუალოდ ცხვირის დანამატი ღრუების ქვეშ მდებარეობს. ზოგჯერ მათი ფესვები წიაღის არეში ხვდება, ამიტომ როდესაც პირის ღრუში კარიესი, გინგივიტი, სტომატიტია, მავნე ფლორა ზედა ყბიდან ხვდება ცხვირის სინუსებში და პოლიპებს აჩენს. სად იმალება საფრთხეცხვირის პოლიპები ავთვისებიან სიმსივნედ ძალიან იშვიათად გადაგვარდება. მთავარი საშიშროება პოლიპის მიერ გამოწვეული ანოსმია - ყნოსვის დაკარგვაა. ხშირია ყლაპვის პროცესის დარღვევა, როდესაც მსხვილი პოლიპი ცხვირ-ხახიდან პირის ღრუში ვარდება, სუნთქვა ძნელდება, როდესაც იგი არღვევს წიაღის ძვლოვან კედელს და ცხვირის სინუსებიდან გამოდის. ყველაზე საშიშია ის მდგომარეობა, როდესაც პოლიპი თავის ტვინთან ახლოს იმყოფება. ამ შემთხვევაში პოლიპოზის სტანდარტული სიმპტომები: ყნოსვის დაკარგვა და სუნთქვის გაძნელება, ჩვეულებრივ, არ ვლინდება. პაციენტი უპირატესად უჩივის თავის ტკივილს, ქალასშიდა წნევის მატებას, ნევროლოგიურ მოშლილობებს და ვიდრე რეალური მიზეზი დგინდება, პოლიპი უკვე საკმაოდ დიდ ზომას აღწევს და ადვილად აღმოსაჩენია როგორც რენტგენის სურათზე, ისე ტომოგრაფიული კვლევისას. მკურნალობაპოლიპის აღმოსაჩენად აუცილებელია სპეციალისტთან ვიზიტი, რენტგენული, ტომოგრაფიული და ენდოსკოპიური კვლევები. პოლიპები ყოველთვის როდი ექვემდებარება ამოკვეთას. პატარა წარმონაქმნების ზრდის პროცესის შენელება შესაძლებელია კორტიკოსტეროიდული პრეპარატებით, მაგრამ მათი სრული გაქრობის ძალა არ შესწევთ, ამიტომ აუცილებელია დარჩენილებზე დაკვირვება, განსაკუთრებით ალერგიულ პირებში. რაც შეეხება უკვე გაზრდილ, დიდი ზომის პოლიპებს, აუცილებელია მათი ამოკვეთა. ერთეული პოლიპი ადვილად მოსაშორებელია ადგილობრივი ანესთეზიით, ენდოსკოპის დახმარებით. ამგვარი ოპერაცია ამბულატორიულად ტარდება და პაციენტს იმავე დღეს შეუძლია შინ დაბრუნდეს. თუ პოლიპი დიდია და, ამასთან, რამდენიმე, ტარდება ცხვირის პოლიპოტომია ცხავის ძვლის ლაბირინთის გაკვეთით. ამის შემდგომ პაციენტი კლინიკაში 1-2 კვირა ჩერდება. ერთი თვის განმავლობაში აკრძალულია ფიზიკური დატვირთვა, ცხვირის ტრავმა და ორთქლის აბანოში ყოფნა. გაითვალისწინეთ: როდესაც არ ხერხდება პოლიპის სრული მოცილება, ლორწოვან გარსზე რჩება პატარა ნაწილი, საიდანაც გარკვეული დროის შემდგომ ვითარდება რეციდივი და საჭირო ხდება განმეორებითი ოპერაცია. საჭმლის მომნელებელი ტრაქტი, კუჭიკუჭში პოლიპების წარმოქმნა ყველაზე ხშირად ატროფიულ გასტრიტს უკავშირდება, როდესაც კუჭი აღარ გამოიმუშავებს მარილმჟავას, პეპსინს და კარგავს საჭმლის მონელების უნარს. ეს 40-60 წლის ასაკში ხდება, თანდათანობით თხელდება კუჭის ლორწოვანი გარსი, ვითარდება სეკრეტორული უკმარისობა და პოლიპებიც ჩნდებიან. ახალგაზრდობაში პოლიპების გაჩენა არარაციონალურ დიეტებს უკავშირდება. ისინი ყველაზე ხშირად ლოკალიზდებიან იმ ნაწილში, სადაც საყლაპავი მილი კუჭში გადადის. შესაძლოა იყვნენ როგორც ავთვისებიანები, ისე კეთილთვისებიანები. ორივე ტიპი ნეგატიურად მოქმედებს როგორც კუჭის, ისე მთელი საჭმლის მომნელებელი ტრაქტის ფუნქციაზე. კეთილთვისებიან პოლიპებს ფეხი არ აქვთ, პირდაპირ სხედან ფუძეზე, პატარა ზომისანი სიმპტომატიკას არ იწვევენ, მაგრამ როცა 5 სმ-ს აჭარბებენ - კეტავენ კუჭის გასასვლელს, რის გამოც შესაძლოა განვითარდეს გულძმარვა, ღებინება, გულისრევა, შინაგანი სისხლდენა და პერიტონიტი. მკურნალობაპოლიპების გამოსავლენად ტარდება გასტროსკოპია, თუ მცირე ზომისანი არიან - ბიოფსია და დაკვირვება იმის დასადგენად, იზრდებიან თუ არა. თუ დიდი ზომისაა, გასტროსკოპიის დროს კვეთენ. ერთ ჯერზე შესაძლებელია 4-დან 7 მათგანის მოცილება. ოპერაციის შემდგომ პაციენტს მკაცრი სამკურნალო კვება ენიშნება. რეკომენდებულია ვიტამინოთერაპია. ავთვისებიანი პოლიპის არსებობისას, თუ სიმსივნეს არ გააჩნია მეტასტაზი, ტარდება კუჭის ნაწილობრივი რეზექცია, თუ იგი გავრცელებულია, მაშინ სრული რეზექცია. კუჭის გარეშე ადამიანები ცოცხლობენ, თუმცა მათი ცხოვრების ხარისხი რამდენადმე უარესდება. ნაწლავებინაწლავთა პოლიპოზი მემკვიდრეობითი დაავადებაა, ე.წ. დიფუზური ოჯახური პოლიპოზი, როდესაც პოლიპები მთელ ნაწლავშია მოდებული და თითქმის ყოველთვის კიბოდ გადაგვარდებიან. დაავადება ვლინდება 10, 20 და 30 წლის ასაკში. არსებობს ვერსია, რომ პროცესი დაქვეითებული იმუნიტეტის ფონზე იწყება. ავთვისებიანი პოლიპები გარეგნულად სოკოს წააგვანან, რომლებიც ფეხზე იზრდებიან. დასაწყის სტადიაზე პირველი ნიშანია: მადის დაქვეითება, ტკივილი მუცლის არეში, შემდგომ კი სისხლიანი განავალი, დიარეა, ღებინება, მეტაბოლური ცვლილებები. გენეტიკური მიზეზის გარდა, პოლიპოზი შესაძლოა განვითარდეს მსხვილი ნაწლავის დაზიანებისას ან წყლულოვანი კოლიტის ფონზე. ეს კეთილთვისებიანი პოლიპებია, რომელთა ზრდაც არღვევს ნაწლავის პერისტალტიკას, ამიტომ სიფრთხილე მათთანაცAარის საჭირო. მკურნალობაპოლიპების აღმოსაჩენად ტარდება კოლონოსკოპია, შემდგომ - ბიოფსია. სამწუხაროდ,  ავთვისებიან პოლიპთა კოლონიები ისე აზიანებენ ნაწლავს, აუცილებელი ხდება მისი სრული ამოკვეთა. კეთილთვისებიანი პოლიპების მოცილება კი შესაძლებელია ლაპაროსკოპიულად. ოპერაცია არ აუარესებს ადამიანის ცხოვრების ხარისხს, ორგანიზმი მრავალი წლის განმავლობაში აგრძელებს ნორმალურ ფუნქციონირებას. ქალის სასქესო ორგანოებიყველაზე ხშირად ჩნდებიან საშვილოსნოს ყელსა და საშვილოსნოს ლორწოვან გარსში. მათ განვითარებაში დიდ როლს თამაშობს ანთებითი დაავადებები და მეტაბოლური მოშლილობები, რომლებიც მენსტრუალური ციკლის არევას იწვევენ. სახეობის მიხედვით ცნობილია: ფიბროზულ-ჯირკვლოვანი, ფიბროზული, პლაცენტური, ჯირკვლოვანი, ადენომური პოლიპები, ეს უკანასკნელნი ყველაზე ხშირად მალიგნიზდებიან კიბოდ. საშვილოსნოს ყელის პოლიპებს ახასიათებს სქესობრივი აქტის დროს ტკივილი შემდგომი სისხლდენით, გახანგრძლივებული მენსტრუაცია - 7 დღეზე მეტხანს. გაითვალისწინეთ! პოლიპები შესაძლოა იქცნენ უშვილობის მიზეზად, რადგან ისინი სპერმატოზოიდების გადაადგილებისთვის სერიოზულ წინაღობას ქმნიან. ისინი უპირატესად ფარულად არსებობენ - მათი აღმოჩენა შემთხვევით ხდება, ამიტომ აუცილებელია ყველა ქალისთვის წელიწადში ორჯერ ვაგინალური ულტრაბგერითი კვლევა. პოლიპები ხშირია 30 წელს გადაცილებულ, არანამშობიარებ ქალებში. მკურნალობამოცილება ხდება რეზექტომიით. შემდგომ ტარდება ბიოფსია. პოსტოპერაციული მკურნალობა ჰისტოლოგიური კვლევის შედეგის და პაციენტის თავისებურებათა გათვალისწინებით განისაზღვრება. შარდის ბუშტიპოლიპები შესაძლოა განვითარდნენ შარდის ბუშტის ზედაპირზე და გამოიწვიონ სისხლდენა, გახშირებული და მტკივნეული შარდვა. განსაკუთრებით მამაკაცებში. მათი აღმოჩენა ხდება ცისტოსკოპიით. მკურნალობა40 წლის შემდგომ ჭარბობს ავთვისებიანი წარმონაქმნები. ოპერაციის შემდგომ საჭიროა ბიოპტატის ჰისტოლოგიური გამოკვლევა. შარდის ბუშტის პოლიპებს ყველაზე ხშირად ახასიათებს რეციდივები, ამიტომ ოპერაციის შემდგომ აუცილებელია ექიმის მუდმივი და რეგულარული კონტროლი.

პროსტატის კიბოს მკურნალობა

administrator 4-09-2016, 14:38 1 576 რუსთავის ცენტრალური საავადმყოფო / საჭირო ინფორმაცია

 სპეციალისტები აღნიშნავენ, რომ საკმაოდ რთულია, გავაკეთოთ არჩევანი სადღეისოდ არსებულ მკურნალობის მეთოდებს შორის. მართალია, მონაცემები პროსტატის კიბოს მკურნალობის ამა თუ იმ მეთოდის ეფექტიანობის შესახებ დღეს გაცილებით მეტია, ვიდრე სულ რაღაც 10 წლის წინ, მაგრამ თითოეული მათგანის ეფექტიანობისა და უსაფრთხოების დასადგენად გამოკვლევები ჯერ კიდევ გრძელდება. ყოველ ცალკეულ შემთხვევაში მკურნალობის გეგმის შემუშავებისას ექიმები განასხვავებენ პროსტატის კიბოს სამ სახეს - ორგანოში ლოკალიზებულს (დაზიანებულია მხოლოდ პროსტატა), ადგილობრივად გავრცელებულს (პროსტატის დიდი სიმსივნე ან მხოლოდ ადგილობრივად გავრცელებული სიმსივნე) და მეტასტაზირებულს (სიმსივნე გავრცელებულია შორს ან ფართოდ). მხოლოდ ორგანოში ლოკალიზებული ან ადგილობრივად გავრცელებული პროსტატის კიბოს შემთხვევაში მკურნალობა გულისხმობს ქირურგიულ ჩარევას, სხივურ თერაპიას, ჰორმონულ თერაპიას, კრიოთერაპიას, ზოგჯერ - რამდენიმე ამ მეთოდის კომბინაციას და ამასთან ერთად პაციენტზე დაკვირვებას. პროსტატის მეტასტაზირებული სიმსივნის განკურნება, სამწუხაროდ, შეუძლებელია. მისი მკურნალობა, რომელიც ჰორმონული თერაპიითა და ქიმიოთერაპიით ხორციელდება, ფაქტობრივად პალიატიურია - მხოლოდ სიმსივნის ზრდის შეფერხებასა და დაავადების სიმპტომების შესუსტებას ემსახურება. ქირურგიული მკურნალობაპროსტატის კიბოს ქირურგიული მკურნალობისას ტარდება რადიკალური პროსტატექტომია - პროსტატის ამოკვეთა. სწორედ რადიკალურ პროსტატექტომიას მიმართავენ ყველაზე ხშირად ორგანოში ლოკალიზებული და ადგილობრივად გავრცელებული სიმსივნის დროს. არსებული მონაცემებით, მკურნალობის ამ მეთოდის ეფექტიანობა 90%-ს უტოლდება. რადიკალური პროსტატექტომია შეიძლება ჩატარდეს როგორც ღია ქირურგიული ჩარევით, ისე ლაპაროსკოპიით. მსოფლიოს მოწინავე ქვეყნები ხვეწენ ოპერაციულ ტექნიკას და შეიმუშავებენ მეთოდებს, რომელთა წყალობითაც შესაძლებელი ხდება ოპერირება მცირე განაკვეთიდან სპეციალური ხელსაწყოების გამოყენებით. მონაცემები ჯერჯერობით იმაზე მეტყველებს, რომ ასეთი ჩარევის შედეგები არ განსხვავდება ღია წესით ჩატარებული ოპერაციის შედეგებისგან, თუმცა, რასაკვირველია, ვერ უარვყოფთ, რომ რაც უფრო ნაკლებად ტრავმულია ჩარევა, მით უფრო ნაკლები სისხლი იკარგება და მით უფრო ნაკლებია ტკივილი ოპერაციის შემდგომ პერიოდში. სხივური თერაპიასხივური თერაპიის მიზანია სიმსივნური უჯრედების განადგურება და მათი გამრავლების შეჩერება. მკურნალობის ეს მეთოდი ეფუძნება იმ ფაქტს, რომ სიმსივნური უჯრედები, რომლებიც საკმაოდ სწრაფად მრავლდებიან, გაცილებით ადვილად იშლებიან გამოსხივების ზემოქმედებით, ვიდრე მიმდებარე ნორმალური უჯრედები. კლინიკური კვლევების მონაცემების თანახმად, ორგანოში ლოკალიზებული პროსტატის კიბოს სხივური თერაპიის შედეგები მკურნალობიდან 10 წლის განმავლობაში ისეთივეა, როგორიც რადიკალური პროსტატექტომიის შემდეგ. 10-წლიანი პერიოდის შემდეგ სხივური თერაპიის ეფექტურობის კვლევა გრძელდება. არ არის გამორიცხული მოგვიანებითი რეციდივი. არჩევანი ოპერაციულ მკურნალობასა და სხივურ თერაპიას შორის დამოკიდებულია მრავალ ფაქტორზე, მათ შორის - პაციენტის სურვილზე, ასაკზე, თანმხლებ დაავადებებზე და, რასაკვირველია, თავად სიმსივნის გავრცელებაზე. ორგანოში ლოკალიზებული პროსტატის კიბოს შემთხვევაში მოწინავე ქვეყნებში პაციენტთა 30%-ს სწორედ სხივური თერაპია უტარდება. ზოგჯერ ონკოლოგები სხივურ თერაპიას ატარებენ ქირურგიულ ან ჰორმონულ თერაპიასთან ერთად. ასეთი კომბინაციის მიზანი მკურნალობის შორეული შედეგების გაუმჯობესებაა. პროსტატის კიბოს ჰორმონული თერაპიამამაკაცის ორგანიზმში გამომუშავებული მამაკაცური ჰორმონი (ანდროგენი) ტესტოსტერონი პროსტატის სიმსივნური უჯრედების ზრდას ასტიმულირებს. ჰორმონული მკურნალობა ტესტოსტერონის მიერ ამ სტიმულაციის დაქვეითებას ისახავს მიზნად. ჩვეულებრივ, ტესტოსტერონი სათესლე ჯირკვლებში გამომუშავდება. ამ პროცესს ასტიმულირებს მალუთეინიზებელი ჰორმონის რილიზინგ-ჰორმონი. ეს ჰორმონი თავის ტვინში არსებულ ენდოკრინულ ჯირკვალში - ჰიპოთალამუსში გამომუშავდება და სისხლის ნაკადით აღწევს სათესლე ჯირკვლებამდე, სადაც ტესტოსტერონის გამომუშავებას ასტიმულირებს. ჰორმონული მკურნალობა ანუ ანდროგენული დეპრივაცია (პროსტატაზე ტესტოსტერონის ზემოქმედების აღკვეთა) შეიძლება ჩატარდეს როგორც ქირურგიული, ისე მედიკამენტური გზით. ქირურგიული მეთოდია სათესლე ჯირკვლების მოკვეთა - ამ ოპერაციას ორქიექტომიას ან კასტრაციას უწოდებენ. მედიკამენტური ჰორმონული მკურნალობისას შესაძლოა გამოყენებულ იქნეს ორი ტიპის პრეპარატები. ერთ ჯგუფს მალუთეინიზებელი ჰორმონის რილიზინგ-ჰორმონის ანტაგონისტს უწოდებენ. ეს მედიკამენტები ბლოკავენ მალუთეინიზებელი ჰორმონის რილიზინგ-ჰორმონის გამოთავისუფლებას თავის ტვინში. მედიკამენტთა მეორე ჯგუფს უწოდებენ ანტიანდროგენულ პრეპარატებს. ისინი მამაკაცური ჰორმონების საწინააღმდეგოდ მოქმედებენ, კერძოდ, ბლოკავენ პროსტატაზე ტესტოსტერონის ზემოქმედებას. არსებული მონაცემებით, მამაკაცები უპირატესობას ანიჭებენ მედიკამენტურ ჰორმონულ თერაპიას, რისი მიზეზიც კოსმეტიკური და ფსიქოლოგიური ფაქტორია. ცნობილია, რომ მკურნალობის ამ ორი მეთოდის ეფექტურობა და გვერდითი ეფექტები თითქმის ერთმანეთის ანალოგიურია, ტესტოსტერონით სიმსივნური უჯრედების სტიმულაცია ეფექტურად ითრგუნება. აღსანიშნავია, რომ ზოგიერთი სახის სიმსივნე მკურნალობის ამ მეთოდზე არ რეაგირებს. ასეთია მაგალითად ანდროგენნეგატიური პროსტატის კიბო. ჰორმონული მკურნალობის ორივე სახის გვერდითი ეფექტია სარძევე ჯირკვლების გადიდება, პერიოდული წამოხურება და იმპოტენცია. მალუთეინიზებელი ჰორმონის რილიზინგ-ჰორმონის ანტაგონისტები ინიშნება ინექციების სახით. ინექცია ტარდება თვეში ერთხელ. ანტიანდროგენულ პრეპარატებს იღებენ კაფსულების სახით, ჩვეულებრივ, მალუთეინიზებელი ჰორმონის რილიზინგ-ჰორმონის ანტაგონისტებთან ერთად. მალუთეინიზებელი ჰორმონის რილიზინგ-ჰორმონის ანტაგონისტები საკმაოდ ეფექტურია. ანტიანდროგენული პრეპარატები მხოლოდ მაშინ ემატება მკურნალობის სქემას, როცა პირველი ჯგუფის პრეპარატები ვერ აფერხებენ სიმსივნის პროგრესირებას. დადგენილია, რომ ჰორმონული თერაპია აძლიერებს სხივური თერაპიის ეფექტს. ჩვეულებრივ, ჰორმონული მკურნალობა ინიშნება ლოკალურად გავრცელებული ან მეტასტაზირებული პროსტატის კიბოს დროს. მხოლოდ ორგანოში ლოკალიზებული სიმსივნის შემთხვევაში მკურნალობის ამ მეთოდს პაციენტთა სულ 10%-ს უნიშნავენ. არ უნდა დავივიწყოთ, რომ ჰორმონული მკურნალობა მხოლოდ პალიატიური მკურნალობაა, მისი მიზანია სიმსივნის ზრდის კონტროლი და არა განკურნება, რადგან ამგვარი მკურნალობით განკურნება შეუძლებელია. ქიმიოთერაპიაქიმიოთერაპიულ პრეპარატებს აქვთ სიმსივნის საწინააღმდეგო ეფექტი. ამ საშუალებებს იყენებენ ჰორმონრეზისტენტული პროსტატის კიბოს შემთხვევაში როგორც პალიატიური მკურნალობის მეთოდს, რომლის მიზანი სიმსივნის ზრდის შეფერხება და სიმპტომების შემსუბუქებაა. ქიმიოთერაპია არ წარმოადგენს არჩევის მეთოდს ლოკალური ან ადგილობრივად გავრცელებული სიმსივნის დროს, ვინაიდან ამ შემთხვევებში ეფექტურია მკურნალობის სხვა მეთოდები. ქიმიოთერაპიის ჩვენებაა პროსტატის მეტასტაზირებული კიბო, რომელიც არ რეაგირებს სხვა მეთოდებით მკურნალობაზე. რასაკვირველია, ქიმიოთერაპიას თან ახლავს გვერდითი ეფექტები, რომლებიც პაციენტის ცხოვრების ხარისხს აუარესებს, მათ შორის - სისუსტე, გულისრევა, თმის ცვენა, ძვლის ტვინის დათრგუნვა, რის შედეგადაც შესაძლოა განვითარდეს ანემია, ლეიკოციტების შემცველობის დაქვეითება და შედეგად ინფექციებისადმი მიდრეკილება, თრომბოციტების შემცველობის დაქვეითება და ამის გამო სისხლდენებისადმი მიდრეკილება. ჰორმონული თუ ქიმიოთერაპიის ჩატარების თაობაზე გადაწყვეტილების მიღებისას ითვალისწინებენ პროსტატის კიბოს ბუნებას. თუ კიბო ჰორმონმგრძნობიარეა, არჩევის თერაპიაა ჰორმონული თერაპია. თუ სიმსივნე ჰორმონრეზისტენტულია და ჰორმონული ფონით მანიპულირება მის ზრდაზე გავლენას ვერ ახდენს, რასაკვირველია, არჩევანს ქიმიოთერაპიაზე აჩერებენ. სამწუხაროდ, ქიმიოთერაპია, რომელიც ჰორმონული თერაპიის შემდეგ ინიშნება, არასოდეს არის ისეთი ეფექტური, როგორიც ჰორმონული თერაპია, ვინაიდან ამ შემთხვევაში სიმსივნე უფრო აგრესიული ხდება. როცა პროსტატის კიბო განიცდის ტრანსფორმაციას და ჰორმონმგრძნობიარედან ჰორმონრეზისტენტულად გარდაიქმნება, პროგნოზიც უარესდება და ქიმიოთერაპია მკურნალობის ერთადერთ მეთოდად რჩება. მკურნალობის მეთოდის არჩევისას გასათვალისწინებელია სხვა ფაქტორებიც: პაციენტის ასაკი, ჯანმრთელობის საერთო მდგომარეობა, პაციენტის არჩევანი, სიმსივნის სტადია. გარდა ამისა, დახმარებას გვიწევს პროსტატის სპეციფიკური ანტიგენის (PSA) შემცველობა. მაგალითად, თუ პაციენტს პროსტატის კიბო აქვს და PSA 4-10-ჯერ არის მომატებული, სავარაუდოა, რომ სიმსივნე პროსტატაშია ლოკალიზებული. თუ სხვა გამოკვლევებიც ადასტურებს, რომ სიმსივნე ლოკალურია, არჩევის თერაპია შეიძლება იყოს ქირურგიული ჩარევა ან სხივური თერაპია. ძალიან მაღალი PSA-ს შემთხვევაში მეტასტაზირების ალბათობა მეტია. თუ ეს სხვა გამოკვლევებმაც დაადასტურა, ინიშნება ჰორმონული ან ქიმიოთერაპია. პროსტატის სპეციფიკური ანტიგენის განსაზღვრა პერიოდულად მკურნალობის პროცესშიც ხდება შედეგების შესაფასებლად. მაგალითად, მკურნალობის მიუხედავად მისი მატება სიმსივნის ზრდასა და გავრცელებაზე მეტყველებს, ხოლო კლება მდგომარეობის გაუმჯობესების ნიშანია. მკურნალობის შედეგად პროსტატის სპეციფიკური ანტიგენის მნიშვნელოვანი შემცირება სიმსივნის სრულ კონტროლსა და გამოჯანმრთელებაზე მიუთითებს. კრიოთერაპიაპროსტატის კიბოს ადრეულ სტადიაში მკურნალობის ამ მეთოდის ეფექტიანობას ჯერ მხოლოდ შეისწავლიან. სიმსივნურ უჯრედებს თხევადი აზოტითა და არგონით ყინავენ და ასე ანადგურებენ. ხსენებული ნივთიერებები უშუალოდ სიმსივნის ლოკალიზაციის ადგილას შეჰყავთ ნემსით. პროცედურა ტარდება ულტრაბგერის კონტროლით. მაღალი ინტენსივობის ფოკუსირებული ულტრაბგერაეს მეთოდი თავდაპირველად პროსტატის კეთილთვისებიანი ჰიპერპლაზიის სამკურნალოდ იყო მოწოდებული. ამჟამად შეისწავლიან მის ეფექტიანობას სიმსივნის დროს.  

შარდის ბუშტის კიბო

administrator 4-09-2016, 14:35 2 595 რუსთავის ცენტრალური საავადმყოფო / საჭირო ინფორმაცია

 შარდის ბუშტის სიმსივნეთა გავრცელებას ერთი თავისებურება ახასიათებს: დაავადება გაცილებით ხშირია მაღალგანვითარებულ ქვეყნებში. ყველაზე მეტად იგი აშშ-ში, კანადაში, საფრანგეთში, დანიაში, იტალიასა და ესპანეთში გვხვდება, შედარებით ნაკლებად - ინგლისში, შოტლანდიასა და აღმოსავლეთ ევროპაში, კიდევ უფრო იშვიათად - აზიასა და სამხრეთ ამერიკაში. ამასთან, თეთრი რასის წარმომადგენლები გაცილებით ხშირად ავადდებიან, მამაკაცებს კი ეს დაავადება ქალებზე 3-4-ჯერ ხშირად ემართებათ, რაც იმის ბრალია, რომ მათ უფრო ხშირად აქვთ კონტაქტი დაავადების გამომწვევ კანცეროგენულ ნივთერებებთან, თანაც მათ შარდის ბუშტში შარდი შედარებით მეტხანს ყოვნდება. 60 წლიდან დაავადების განვითარების რისკი იმატებს. შარდის ბუშტის სიმსივნეთა შესახებ ექიმი ნინო მეტრეველი გვესაუბრება. - შარდის ბუშტის კეთილთვისებიანი და ავთვისებიანი სიმსივნეების წილად სიმსივნურ დაავადებათა 4% მოდის. დაავადების უშუალო მიზეზი ჯერჯერობით დაუდგენელია. ცნობილია, რომ მის განვითარებას ხელს უწყობს: თამბაქო, რომელიც 50%-ით ზრდის დაავადების რისკს; შარდის ბუშტის ასაკობრივი ქრონიკული ინფექციები; დასხივება; პარაზიტული დაავადება შისტოსომოზი; ზოგიერთი პრეპარატით მკურნალობა. დაავადებულთა შორის არის სამედიცინო პერსონალი, რომელსაც კონტაქტი აქვს სიმსივნის საწინააღმდეგო ზოგიერთ პრეპარატთან. დაავადების რისკჯგუფს შეადგენენ ადამიანები, რომლებსაც სამსახურში ანილინის ჯგუფის საღებავებთან კონტაქტი უხდებათ, აგრეთვე - სატვირთო მანქანების მძღოლები, მხატვრები, პარიკმახერები, სტამბის, ქსოვილების ფაბრიკის, ლითონისა და ტყავის სამღებრო საწარმოთა მუშები. პაციენტთა ორგანიზმში ხშირად მომატებულია ენდოგენური კანცეროგენები. ისინი ნივთიერებათა ცვლის პროცესში წარმოიშობა ზოგიერთი ამინმჟავის დაშლის შედეგად. დაავადებას აქვს მემკვიდრეობითი ხასიათიც. - რა სახის ავთვისებიანი სიმსივნეებია ცნობილი?- ზრდის ტემპისა და გავრცელების მიხედვით შარდის ბუშტის სიმსივნეები მაღალდიფერენცირებულ და დაბალდიფერენცირებულ ფორმებად იყოფა, დაზიანების სიღრმის მიხედვით კი განასხვავებენ ზედაპირულ და ინვაზიურ ფორმებს. ზედაპირულის დროს სიმსივნური პროცესი გავრცელებულია შარდის ბუშტის ზედა შრეში და პროცესში კუნთოვანი გარსი არ არის ჩართული. ეს სიმსივნის ყველაზე გავრცელებული ფორმაა, რომელიც საკმაოდ კარგად ემორჩილება მკურნალობას, ვინაიდან იგი არ სცილდება ლორწოვან და ლორწქვეშა გარსს, ინვაზიურის დროს კი სიმსივნური ქსოვილი ჩაზრდილია ორგანოს კუნთოვან გარსში და ხშირად რადიკალურ ქირურგიულ ჩარევას მოითხოვს. ზოგადი, საწყისი ელემენტების მიხედვით განირჩევა შარდის ბუშტის სიმსივნის გარდამავალუჯრედოვანი და ბრტყელუჯრედოვანი ფორმები და ადენოკარცინომა. გარდამავალუჯრედოვანი ფორმა შარდის ბუშტის ღრუს ამომფენი უჯრედებიდან იწყება, ბრტყელუჯრედოვანი - შარდის ბუშტის ბრტყელი ეპითელური ქსოვილიდან, ხოლო ადენოკარცინომა შარდის ბუშტის ჯირკვლოვანი უჯრედებიდან განვითარებული სიმსივნეა. - რა ნიშნებით ვლინდება შარდის ბუშტის კიბო?- ყველაზე ხშირად - შარდთან ერთად სისხლის გამოყოფით, ჰემატურიით. ჩვეულებრივ, ჰემატურია იწყება ერთი შეხედვით უმიზეზოდ, ჯანმრთელობის ნორმალური მდგომარეობის ფონზე. შესაძლოა გაგრძელდეს რამდენიმე საათი და შეწყდეს, მერე კი ხელახლა დაიწყოს. ზოგჯერ დაკარგული სისხლის რაოდენობა იმდენად მცირეა, რომ ჰემატურიას მხოლოდ შარდის კლინიკური ანალიზი ავლენს. ზოგჯერ სისხლდენა რამდენიმეთვიანი, რამდენიმეწლიანი ინტერვალებით მეორდება, ზოგჯერ კი რამდენიმე დღე და კვირა უწყვეტად გრძელდება. გავრცელებული სიმსივნური პროცესის დროს ჰემატურია მუდმივია. სამწუხაროდ, სისხლდენა უკვე ჩამოყალიბებული პათოლოგიური პროცესის მაუწყებელია. სისხლდენის ინტენსივობის მიხედვით იცვლება შარდის ფერიც. ინტენსიური მაკროჰემატურია შარდს მოწითალო-მოვარდისფრო ფერს აძლევს. მასში სხვადასხვა ფორმისა და ზომის სისხლის შედედებული ნაწილაკები ჩნდება. ზოგჯერ სისხლდენა იმდენად ძლიერია, რომ შარდის ბუშტი შედედებული კოლტებით ივსება და შარდის გამოყოფაც კი ირღვევა. შარდის ბუშტის კედელში სიმსივნის ჩაზრდა იწვევს ამ ორგანოს ფუნქციის დათრგუნვას, რომელიც ხშირად თავს იჩენს შარდვის თანხმლები ტკივილით ან მტკივნეული შეგრძნებით შარდის ბუშტის არეში. შესაძლოა, ტკივილი შარდვისგან დამოუკიდებლადაც იგრძნობოდეს, შარდვამ კი გააძლიეროს. სიმსივნის გავრცობილი ფორმის დროს ტკივილი ვრცელდება მეზობელ ორგანოებზეც: სწორი ნაწლავის არეზე, სათესლეებზე. როცა სიმსივნე შარდსაწვეთს კეტავს, შარდის დინება ფერხდება, რაც იწვევს შარდსაწვეთებისა და თირკმლის დაზიანებას, პიელონეფრიტს, ხოლო თუ ეს დიდხანს გაგრძელდა - ჰიდრონეფროზს და თირკმლის ფუნქციის მოშლას. შარდის გადინების შეფერხება საშიშია იმითაც, რომ მას ერთვის ინფექცია. ამ დროს შარდს ერევა ჩირქი, აქვს ნიშადურის სუნი, მის ნალექში კი მარილები - ფოსფატები ჩნდება. - რომელ გამოკვლევათა შედეგებს ეფუძნება დაავადების დიაგნოსტიკა?- დიაგნოსტიკის მიზანი მხოლოდ სიმსივნური პროცესის აღმოჩენა არ არის - საჭიროა ასევე მისი სტადიის დადგენა, შარდის ბუშტისა და ზედა საშარდე გზების ლორწოვანი გარსის მდგომარეობის შეფასება, მეტასტაზების აღმოჩენა. შარდის ბუშტის სიმსივნეზე ეჭვის არსებობის შემთხვევაში ტარდება ბიოფსია, ცისტოსკოპია, შარდის ციტოლოგია, შარდის დათესვა, პიელოგრაფია და გამოკვლევა შარდის ბუშტის სიმსივნეთა მარკერებზე. დიაგნოსტიკის ძირითადი მეთოდი ცისტოსკოპიაა. ამ დროს შარდის ბუშტს ენდოსკოპიურად ათვალიერებენ. ცისტოსკოპია სიმსივნის ლოკალიზაციის, ზომების, რაოდენობისა და გარეგნობის დადგენის საშუალებას იძლევა. ცისტოსკოპიის დროსვე შესაძლებელია გამოსაკვლევი ქსოვილის - ბიოპტატის აღებაც. მნიშვნელოვან ინფორმაციას იძლევა შარდის ნალექის ციტოლოგიური კვლევაც - მასში სიმსივნის დროს სიმსივნურ უჯრედებსა და მათ კომპლექსებს აღმოაჩენენ, თუმცა ისიც უნდა ითქვას, რომ ციტოლოგიური კვლევისას სიმსივნური უჯრედების აღმოუჩენლობა სიმსივნურ პროცესს არ გამორიცხავს. - როგორ მკურნალობენ შარდის ბუშტის კიბოს?- არსებობს მკურნალობის კონსერვატიული და ოპერაციული, ქირურგიული მეთოდები. კონსერვატიული მკურნალობა ითვალისწინებს სხივურ და მედიკამენტურ თერაპიას (ქიმიოთერაპიას). სხივურ თერაპიას, როგორც მკურნალობის დამოუკიდებელ მეთოდს, იშვიათად მიმართავენ. უმთავრესად - იმ პაციენტებისთვის, რომელთა მდგომარეობა ოპერაციას აღარ ექვემდებარება. ამ შემთხვევაში სხივური მკურნალობა პალიატიური მიზნით ტარდება. შესაძლებელია მისი ჩატარება ქირურგიულ ჩარევასთან კომპლექსურად. სხივური თერაპია ზოგჯერ ოპერაციამდეც ტარდება, რათა ოპერაციული ჩარევა გაადვილდეს. მომხდარა ისეც, რომ ოპერაციამდელი დასხივების შემდგომ არაოპერაბელური პაციენტები ოპერაბელურნი გამხდარან. ქიმიოთერაპია ამ შემთხვევაში მკურნალობის დამოუკიდებელი მეთოდი არ არის, იგი გამოიყენება ოპერაციულ და სხივურ თერაპიასთან კომპლექსში და აუმჯობესებს დაავადების მიმდინარეობასა და ოპერაციის შედეგს. ქირურგიული მკურნალობა შარდის ბუშტის ნაწილობრივ და სრულ რეზექციას გულისხმობს. ნაწილობრივი რეზექცია მაშინ ტარდება, როდესაც სიმსივნე არ სცილდება ლორწოვანსა და ლორწქვეშა არეს, მაშასადამე, ზედაპირული სიმსივნეების დროს, ხოლო ინვაზიური ფორმის შემთხვევაში, როდესაც სიმსივნე დიდია და ორგანოში ფართოდ არის გავრცელებული, ხდება ორგანოს სრული ამოკვეთა. დიდი ზომის სიმსივნის ან მეტასტაზების არსებობისას არაოპერაბელურ პაციენტებს უტარებენ სისტემურ ქიმიოთერაპიას. უკანასკნელ წლებში დამუშავდა ოპერაცია, რომლის შედეგადაც შარდი ბუნებრივად, მაგრამ შარდის ბუშტის გვერდის ავლით - კუჭ-ნაწლავის ტრაქტის მეშვეობით გამოიყოფა. - რას წარმოადგენს შარდის ბუშტის ტური?- შარდის ბუშტის ტური არის ქირურგიული ოპერაცია, რომლის დროსაც შეიძლება ორგანოს შიგნითა კედლის დათვალიერება, ბიოფსიის ჩატარება და სიმსივნის ამოკვეთა. ეს შარდის ბუშტის კიბოს მკურნალობის პირველადი ქირურგიული ფორმაა, რომლის მიზანიც ორგანოს დაზიანებული კედლის ამოკვეთა გახლავთ. არაინვაზიური სიმსივნის უმეტეს შემთხვევაში ტური მკურნალობის ერთადერთ მეთოდს წარმოადგენს. ტური შეიძლება ჩაუტარდეს ინვაზიური სიმსივნით დაავადებულ ზოგიერთ პაციენტს როგორც ორგანოშემანარჩუნებელი მკურნალობა ქიმიოთერაპიასა და სხივურ თერაპიასთან ერთად. პაციენტთა 50-60%-ს ამ შემთხვევაში შარდის ბუშტი უნარჩუნდება. - რას გვეტყვით დაავადების მკურნალობის შემდგომ პროგნოზზე, რა შედეგს ელოდეს პაციენტი?- დროული და ადეკვატური კომპლექსური მკურნალობის შემდგომ პროგნოზი საკმაოდ კეთილსაიმედოა. შარდის ბუშტის სიმსივნეები ძლიერ არიან მიდრეკილნი რეციდივებისკენ, ამიტომ ყველა ნაოპერაციევ პაციენტს სჭირდება სამუდამო და რეგულარული ცისტოსკოპიური კონტროლი რეციდივის დროული გამოვლენისა და მისი დროული ლიკვიდაციის მიზნით. ოპერაციის შემდგომ, ერთი წლის განმავლობაში, გამოკვლევა აუცილებელია სამ თვეში ერთხელ, მომდევნო სამი წლის განმავლობაში - წელიწადში 2-ჯერ, ხოლო მეხუთე წელიწადს - ერთი. - რომელი დაავადებებისგან არის საჭირო შარდის ბუშტის სიმსივნის დიფერენცირება?- უპირველეს ყოვლისა, ტუბერკულოზური ან სიფილისური სიმსივნისმაგვარი გრანულაციებისგან, ტუბერკულოზური ან მარტივი წყლულებისგან, შარდის ბუშტის ენდომეტრიოზისგან, ქრონიკული ჰემორაგიული ცისტიტისგან, შარდის ბუშტის კვანძოვანი პერიარტერიიტისგან. შარდის ბუშტში ხშირად ინერგება მეტასტაზები საშვილოსნოსა და მისი დანამატების, წინამდებარე ჯირკვლის, სწორი ნაწლავის სიმსივნეების დროს. ციტოსკოპიურად ეს სიმსივნეები თითქმის არ განსხვავდება შარდის ბუშტის სიმსივნისგან, ამიტომ აუცილებელია პაციენტის საგულდაგულო გამოკვლევა და ბიოფსიური კვლევის განსაკუთრებული სიზუსტით ჩატარება.
საიტი შეიქმნა 2016 წელს, საიტის შემქმნელი: astalavista. ყველა უფლება დაცულია
დახურვა
ჩვენს შესახებ